Kiedy w styczniu 2003 roku zaproponawano mi, po dwuletniej przerwie prace
z zespolem koszykarek EAC – mialem wiele watpliwosci czy sie tego podjac.Majac
54 lata , wiele klopotow zdrowotnych powinienem powiedziec nie. Mialem wygodna
posade dyrektora sportowego klubu , stosunkowo małą odpowiedzialnosc i duzo
wolnego czasu. Nie zyskujac nic  i nie mogąc  zrobic wiecej ,niz zrobilem do tej
chwili – powinienem być stanowczym.
     Stalo sie inaczej. Dałem sie namówic na 7 ostanich spotkan. Przedostanie miejsce
w tabeli , niezly zespól , perspektywa paru kryzysów zdrowotnych. Staralem sie
przekonac Prezesa Klubu pana Pringuet , ze jestem ,starym , wypalonym i zmeczonym
człowiekiem. On podszedł do tego inaczej i stwiedził , że to bedzie moja silna strona.
     Wygralismy 6 z 7 meczów i moglem powiedziec :nigdy wiecej. I tak naprawde
myślalem. Mój szef jeszcze raz mnie "podszedł". Stwierdzil , ze może brakować pieniedzy
na dyrektora klubu, a napewno bedą dla trenera I zespolu. Pracowałem dalej. Szło nam
nie najgorzej – na koniec sezonu 5-6 miejsce w rozgrywkach I ligi francuskiej. Uważałem,
że z młodszym trenerem zespol było stac na wiele wiecej. Tej tezy nie potwierdzał mój
pracodawca. Potrzebny mu był ktoś z doswiadczeniem , "spokojny" , który poprowadzi
zespół bez fajewerkow, ale i bez  większych problemow wewnetrznych.
     Jako trener osiągnołem to co mi sie marzyło – dużo wczesniej i w warunkach bardziej
skomplikowanych – w Polsce.
     W połowie lat osiemdziesiatych mielismy w Koszalinie dwóch sponsorów, co nalezalo
w tym czasie w Polsce do rzadkości. Jeździlismy po calej Europie. Gralismy we Francji ,
Holandii , w Czechoslowacji , NRD , na Wegrzch w dawnej Jugoslawi , Bułgarii i na Litwie.

Foto wl: Co robić dalej?

     Zdobylismy 3 krotnie mistrzostwo Polski w różnych kategoriach wiekowych , dwa razy
zasmakowalem z zespołami awansu do ekstraklasy. Prowadziłem szkolenie centralne
w ramach PZKosz , bylem trenerem odpowiedzialnym w radzie trenerow ZG AZS za pion
żenski i przez 2 lata uczestniczylem w Radzie Trenerow PZKosz.
     Jednego czego pragnalem to spokoju.  Od 2006 roku zaczalem sie interesowac swoja przyszla
emerytura. W tym samym czasie otrzymalem kolejna propozycje trenerską – znowu
w EAC Evreux. Ja były twardy trener (niektorzy mówili o mnie Somoza) stalem sie zbyt łagodny. 
     Dlaczego stajemy sie bardziej lagodni? Co powoduje , ze ucieka z nas powietrze? Co nami
kieruje w naszych wyborach?

Foto: Czy nie za lagodnie?

     Chyba zdajemy sobie sprawe z tego , że nasz czas juz mija. Brak nam dawnej energii ,
stanowczosci , błysku i pewnosci siebie.  Nasz wiek mówi nam , że jestesmy na równi pochylej
i schodzimy coraz niżej.
      Jest to trudne , bo można przekroczyc cienką bariere, za  która jest już tylko wrak trenera.
Gracz powinien czuć szacunek dla naszego wieku, a nie litość. 
     Tadziu Aleksandrowicz nazywa to bardzo poetycko: zmęczenie materiału. Tylko , że ten
"zmeczony material" niczego innego  w życiu nie potrafi robić. A żyć trzeba. 
      Możemy byc potrzebni inaczej. Jako menadzerowie , dyrektorzy klubów , odpowiedzialni
za szkolenie mlodzieży i młodych trenerów. Nasze doświadczenie  musi zastapic  nasze "ja".
Zamiast dynamiki i stanowczosci  –  dyplomacja (?).
     Pamietam  jak byłem młodym trenerem  (tak było !), cieżko bylo komuś wskazać moje błędy.
Czesto sie buntowałem. Ale byli tacy co mogli to bezkarnie czynic. Gdzie, wiec jest (był) problem?
W sposobie dotarcia do młodego trenera. Z szacunkiem przyjmawałem uwagi "wielkich" – jak
Zygmunt Olesiewicz , Ludwik Mietta, Henryk Langierowicz czy Zdzisław Kassyk. Ale słuchalem  też
cicho uwag Marka Grendy z Poznania  czy Miecia Szydlowicza ze Szprotawy. Pokora jest matką
naszych sukcesow. Ale trzeba byc również stanowczym i pewnym swojej filozofii.  Nawet wtedy
kiedy nie mamy racji. Nie musimy sie do tego przyznawac. Ale musimy o tym wiedziec.
     Zawsze uważałem , że za porażke odpowiadam ja. Przy zwyciestwie trzeba umieć znaleźć
kogoś – kto sie do tego przyczynił bardziej niż my. Nie jest to łatwe. Ale za to daje gwarancje
postepu. Najłatwiej powiedzieć , ze przegralismy przez  X Y Z , przez Prezesa ,dzialaczy itd.
     Czesto oczekujemy szacunku innych. To my  decydujemy o tym, czy ktoś nas szanuje.
Musimy pracować na to latami ,a wynik może byc różny. W Naszym zyciu "po trenerce" nie
możemy  zamęczać naszych współpracowników naszą przeszłoscią. Musimy to robić skromnie
i z wyczuciem. Starajmy sie widziec sukcesy u innych. Zapracujmy na naszą godną starość!

  

                                                      foto wl: Obraz zaczyna sie zacierac !

     Czesto sie dziwię , że robię coś – o czym nigdy nie myslałem. Pisze bloga!
Jest to znak z "góry" , że trzeba sie spieszyć – a warto zostawic coś po sobie.
Są to tylko moje przemyślenia. Nikt z nimi sie nie musi zgadzać. To też uważam
za sukces. Uczyć sie można na dobrych uczynkach jak i na błędach innych.
     Nie panikuję , ale powinienem to pisanie przyspieszyć! Zawodzi pamieć ,
i wzrok coraz słabszy. Tylka ta sama miłość do tej pomaranczowej kulki została!
     

A wiec, co mam robić ?

       Raz lepiej , raz gorzej jak w życiu! Wczoraj słońce , dzisiaj deszcz i śnieg,
a co będzie jutro? Przez kilka miesięcy się nie zastanawiałem. Widziałem cel jaki
sobie postawiłem. Widziałem grupę ludzi, którzy marzyli o tym samym co ja.
Było trudno, ale wszystko szło do przodu. Dziasiaj entuzjazm się ulotnił, ludzie pochowali ,
a została tylko szara rzeczywistość i Ci najbardziej zaangażowani.

 foto wł: Było Monaco jest Koszalin.
      
       Pracy jest coraz więcej. Następują małe zmiany w zespole. Drużyna się
rozwija. Kiedyś mogłem siąść i patrzeć na Monaco z góry, później wrócić do domu
i wszystko było gotowe. Trampki pod pachę , kajet i na halę!
     Dzisiaj jest inaczej. Nawet nie ma czasu, ani nastroju na zwiedzanie
pięknego Pomorza.

foto wł: Zjazd na dół i do tunelu – 24 g po F1

       Kiedyś w Martigues (FRA) z domu do hali miałem niecałe 300 m.
Zajmowało mi to ok. 3 minut. Hala położona nad samą wodą (Etang de Berre).
Po treningu piwko (niestety nie było tam BROKA) w małej knajpce obok domu,
spacer po malowniczych mostkach na przecinających miasto  licznych
kanałach  i spać!

 foto wł: Tylko 15 min od domu i błogi wypoczynek.

       Rano koc, ręcznik – do FORDA i nad Morze Śródziemne. Przejazd to spokojne
kilkanaście minut i hop do wody o temperaturze ok. 25-26 stopni C. Ale frajda!

 
 foto wł: Dobrze , że nie ma tu żandarmów!

       Poniedzialki i środy to dni bez treningu. Do St Tropez było ok 2,5 godz
jazdy autem. Trochę zwiedzania ,mały posilek , 3 godziny w wodzie, spacer
po nabrzeżach portowych , małe zakupy i powrót do domu.

foto wł: Kojące poranki po trudnych meczach!

       Los trenera – to często bezsenne noce. Okazja zrobić ładne zdjęcie
o 3 rano na tle Etang de Berre. Około piątej mała drzemka , później kawka,
słuchanie Radia Koszalin przez internet. O dziewiątej wyjazd do Avignion
(ok. 80km). Tradycyjny spacer po moście a później zwiedzanie Pałacu Papieskiego.

 
 foto wł: Regeneracja po 3 treningach i dwóch meczach w tygodniu!

       Co kilka miesięcy odwiedziny koszykarskich grup z Polski. Raz była to ekipa 
ze Starogardu Gdańskiego. Mała wycieczka po cudownej okolicy. St Remy de Provence
to prawie bajka. W połowie drogi pomiędzy Martigues a Avignon. Prawdziwa przyjemność
tam być!
      Polacy odjeżdżali  i znowu powrót do  morskich kąpieli , licznych wycieczek
i spacerów na koszykarskie sale!

foto wł: Tęsknota za błękitem w Marsylii !

       Marsylia to nie tylko OM , którego byłem i jestem zagorzałym kibicem. To stare,
tętniące życiem miasto. Ze względu na bliską odległość (34 km), byłem tam częstym
gościem. Kilka kilometrów na wschód za znaną dzielnicą Le Prado znajdują sie cudowne
wapienne wzgórza poprzecinane zatoczkami  – Les Calanques , Cassis.
       Szybki powrót do domu wygodną autostradą , mała kąpiel, parę spojrzeń na Martigues
i do roboty. Koszykarki czekają!

foto wł: Patrzę na Morze Śródziemne, a tyłu Etang de Berre!

        Wszystko co piękne się kiedyś kończy! Marcowa sobota  2000 r,
godzina 20.00 mecz przeciwko St Etienne. Osatnia sekunda meczu,
1 pkt dla nas i rzut przeciwnika – niecelny! Skok radości i zerwany mięsień
w lewej nodze.
     O kulach na treningi  i mimo zwolnienia lekarskiego wyjazd za tydzień
na mecz  do St Chamond. Stres totalny! 
       Na 15 km przed miejscem meczu serduszko odmówiło posluszeństwa.
Utrata przytomności , pobyt w szpitalu i koniec sportowych ,trenerskich marzeń!
       Postanowilem zostać agentem dla zawodników grających w koszykówkę.
Przeprowadzilem się do Evreux w Normandii (90 km od Paryża). Pomogłem ok. stu
polskim zawodnikom i zawodniczkom, znaleść lepsze lub gorsze zatrudnienie
w klubach na terenie Francji , Belgii i Izraela. Mialem dużo czasu na zwiedzanie
tym razem północnej Francji. Zupelnie innej, a jak pięknej. Etrerat, Trouville, 
(kasyno gry, targi rybne), Douville (festiwale filmów amerykańskich,
wspaniałe hotele). Honfleur (miasto malarzy)  – wszystkie miejscowości
nad Kanałem La Manche!

 
 foto wł: Kanał La Manche – piękna Etretat!

foto wł: Tylko 2 godz. od domu! St Michel!

       Obowiązkowa wycieczka do St Michel i czas na podjęcie decyzji
o powrocie do czegoś , co się dawno skończyło –  podobno na zawsze.
W dwa dni później zostałem trenerem walczącej o utrzymanie w I lidze
druzyny EAC Evreux! Koszmar! Było to cudowne ozdrow
ienie. Wygraliśmy
6 z siedmiu meczów i tak przedłużyłem swój trenerski padoł o kolejne
2 lata! Znowu problem zdrowotny i tym razem definitywne rozstanie
z francuskim basketem! Już po roku namówiono mnie ponownie w klopotliwej
dla mojego klubu sytuacji. Kolejny – ostatni powrót. W kwietniu 2007 roku
trzeba było wygrać ostatni mecz 1 pkt , aby się utrzymać w II lidze.

foto wł: Spokój na Polach Elizejskich.

       Natchnienia szukałem w gwarnym Paryżu. Kilkugodzinne włóczenie
sie po stolicy Francji i wieczorny mecz w Evreux o wszystko ,bez dwóch
czołowych zawodniczek. Popisowa gra dwóch Polek , podobna gra ich
francuskich koleżanek i EAC gra dalej w II lidze. nareszcie koniec trenerskiego
koszmaru!

 foto wł: Co dalej ?

       Miał być zaslużony odpoczynek w Koszalinie ,a jak jest to już wszyscy wiecie.
Oddycham cudownym , gdyńskim powietrzem! Raz jest tu lepiej raz gorzej. Co dalej?
Jak zwykle życie dopisze ciąg dalszy!

Nigdy nie powiem – nigdy!

 
foto wl: Gosia dała sie nabrać na uśmiech Janusza Hołozubca  
               – tak bylo przed meczem – później pięć przewinien!

     Kiedy awansowalismy do ekstraklasy (1987r) na meczu w Poznaniu pan Wieslaw 
Zych – jeden z najlepszych sedziów swiata na przełomnie lat 80/90 w przerwie meczu
dał mi radę , aby być bardziej agresywny w stosunku do arbitrów. Gdy bedziesz
za grzeczny – wszystkie piłki "niczyje" będą dla przeciwnika – bo sędzia wie ,
że nie bedziesz "płakać" Przyjałem do wiadomosci tą radę i  bardzo czesto
wykorzystywałem ją z nawiązką!
     Należałem do trenerow , którzy prowadzili ciaglą utarczkę słowną podczas
meczów (wg rad pana Zycha) z sędziami. Im lepszy sedzia, tym te rozmowy
byly bardziej kulturalne. Gdy po kilku minutach meczu sędzia stanowczo mowi:
nastepnym razem przewinienie techniczne – zaczynała sie wojna na całego!
     Stwierdzam , że im lepszy sedzia – tym rzadziej straszy "technicznymi". Nigdy
nie zapomnę , jak po kilkakrotnej krytyce pan Janusz Kotulski przerwał mecz
i podszedł do mnie , dal mi gwizdek mówiac: sedziuj , a ja twój zespoł poprowadzę
dużo lepiej. Nie odezwałem sie ani jednym slowem do konca meczu!
     Prowadzac zespół EAC we Francji graliśmy z St Amand ! Sedziowała młoda, ładna
dziewczyna. Po meczu pogratulowałem jej urody ,a na koniec stwierdziłem , że jako
"sedzina" jest "zerem". Trochę mnie poniosło. Po dwóch tygodniach gramy mecz
wyjazdowy w Reims. Można powalczyć – ale tylko do momentu , gdy na salę
wchodzą sędziowie.
     Jest tam ładna sędzina z poprzeniego wyjazdu. Grzecznie sie przywitała. Starałem
sie ją przeprosic (lepiej później niż wcale) a ona stwierdziła : nie ma sprawy! Mecz w plecy
33 pkt. Samo zycie!

foto: Turniej o wejście do ekstraklasy w Gorzowie (lata osiemdziesiąte). Rozmowa
           z panem Andrzejem Bednarskim "o normalnym sędziowaniu".

     Pracując w Martigues podczs przerwy z powodu kontuzji , gdy wszyscy byli zajeci
opatrywaną zawodniczką przeciwnika – w moim zasiegu znalazla sie piłka , którą grano
mecz. Podniosłem ją i schowałem ja z tyłu, pod sweter. Po kilkunastu sekundach arbiter
dysktretnie zaczał sie za nią rozgladać. Cześć widowni wiedziala , że to ja
ją schowałem i głosno się śmiała. Sędzia niczego sie nie domyślajac ,coraz bardziej
nerwowo się za nią rozgladał. Sala ryczała! Po 15 sekundach oddałem pilkę sędziemu.
Rezultat: przewinienie techniczne. Stało sie i koniec.

 
  foto K  Ebertowski: Można też tak –  kulturalnie ! Oby częściej!?

     Po kilku tygodniach kolejny mecz i identyczna sytuacja.Piłkę schowalem pod sweter
jeszcze szybciej niż poprzednio. Znowu nerwowa reakcja sędziego w poszukiwaniu
pilki. Tym razem chcialem mocniej zaslużyć na kolene przewinienie techniczne.
     Po 25 sekudach przy salwach smiechu na sali oddajeę pokornie piłke sędziemu!
A tu niespodzianka: podnosi on kciuk do gory w geście podziwu i twierdzi , że taki
numer wywinieto mu pierwszy raz w zyciu! Przybicie "piątki" z sędziami  i mecz
potoczyl sie dalej.

foto wl: Z każdym można sie dogadać !

     Najzabawniejszą sutuację widziałem we Wroclawiu. Pogon Szczecin grała z Gwardia
(byl taki i to dobry klub we Wroclawiu). Pawel Waniorek zawodnik Pogoni kopnął pilkę 
i głośno przy tym krytykujac sedziów – schował się za filary , które znajdowały sie na hali.
     Sędzia pobiegł za nim, z rekami złożonymi w daszek. Tylko miał maly problem ,
bo nie mógł znaleźć Pawła. Po kilkunastu sekunach Waniorek pojawił sie z drugiej
strony boiska, na co widownia i sedziowie zareagowali spontanicznym smiechem!
Oczywiscie nie bylo juz przewinienia technicznego – tylko wzajemne poklepywanie się
po plecach.

Przy trenerze "Energi" Toruń – ja jestem aniołem!